35 соли Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ҳар як шаҳрванди кишвар на танҳо як санаи тақвимӣ, балки як марҳилаи муҳими таърихи давлатдорӣ ба шумор меравад. Дар ин муддат мафҳумҳои Ватан, давлатдорӣ, сулҳу субот, ваҳдати миллӣ ва меҳнати созанда ба ҷузъи муҳими андешаи шаҳрвандӣ табдил ёфтаанд. Аз ин рӯ, таҷлили 35-солагии Истиқлолияти давлатӣ дар гӯшаҳои гуногуни кишвар бо баргузории чорабиниҳои тантанавӣ, фарҳангӣ, ҷамъиятӣ ва ҳарбӣ сурат гирифт. Дар шаҳри Хуҷанд низ ин ҷашни таърихӣ бо шукӯҳи хос истиқбол гардид. Яке аз рӯйдодҳои муҳими он роҳпаймоии идонаи меҳнаткашон буд, ки 5 сентябри соли 2026 баргузор гардида, тибқи маълумоти расмии мақомоти шаҳри Хуҷанд беш аз 35 ҳазор нафарро фаро гирифт. Манзараи роҳпаймоӣ дар маркази шаҳри Хуҷанд танҳо як чорабинии идона набуд. Дар он намояндагони касбу кори гуногун омӯзгорон, табибон, муҳандисон, коргарон, донишҷӯён, кормандони ташкилоту муассисаҳо, варзишгарон ва дигар қишрҳои ҷомеа якҷо қадам мезаданд. Ҳар яке бо касбу вазифаи худ, вале бо як эҳсоси умумӣ эҳсоси масъулият барои ободии Ватан. Ин ҷо маънои асосии роҳпаймоӣ нуҳуфтааст: давлатро мардум месозад ва пешрафти онро меҳнати ҳар як шаҳрванд таъмин мекунад. Агар мо ба таърихи рушди ҷомеа назар андозем, мебинем, ки ҳар як корхонаи бунёдшуда, ҳар як мактаби сохташуда, ҳар як неругоҳи ба истифода додашуда, ҳар як роҳи нав ва ҳар як дастоварди соҳаҳои илму маориф маҳсули заҳмати инсон аст. Аз ин рӯ, роҳпаймоии меҳнаткашон пеш аз ҳама арҷгузорӣ ба меҳнат ва инсонҳои созанда мебошад.

Дар паҳлуи меҳнати созанда мафҳуми дигаре низ қарор дорад - ҳифзи сулҳу амният. 7 сентябри соли 2026 ба муносибати 35-солагии Истиқлоли давлатӣ дар кишвар чорабиниҳои ҳарбӣ баргузор шуданд. Дар Душанбе низ паради ҳарбӣ дар майдони Истиқлол баргузор гардид, ки дар он афсарону сарбозони Қувваҳои Мусаллаҳ, сохторҳои низомӣ ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, захираи сафарбарӣ, занони низомӣ, собиқадорон ва дигар ҳайати низомӣ иштирок намуданд. Қадами низомӣ аз қадами меҳнаткаш фарқ дорад, аммо ҳадафи умумии онҳо ба ҳам наздик аст. Меҳнаткаш барои ободии кишвар заҳмат мекашад, низомӣ бошад, барои ҳифзи сулҳу амнияти кишвар хизмат мекунад. Яке созандагии иқтисодиро таъмин менамояд, дигаре шароити амну осоиштаи зиндагиро ҳифз мекунад. Аз ин нигоҳ, роҳпаймоии меҳнаткашон ва паради ҳарбӣ ду тасвири ба ҳам пайвастаи давлатдории муосир мебошанд: яке чеҳраи созандагии Ватанро нишон медиҳад, дигаре масъулияти ҳифзи онро.

Хуҷанд ҳамчун яке аз шаҳрҳои қадимаи Тоҷикистон дар таҷлили ҷашни 35-солагии Истиқлолияти давлатӣ саҳми худро гузошт. Баргузории роҳпаймоии оммавӣ бо иштироки беш аз 35 ҳазор нафар нишон дод, ки чорабиниҳои миллӣ метавонанд намояндагони соҳаҳои гуногунро дар як фазои идона муттаҳид созанд. Дар ин роҳпаймоӣ чеҳраи шаҳрро метавон аз чанд ҷиҳат дид: чеҳраи омӯзгор, ки насли навро тарбия мекунад; чеҳраи табиб, ки ба саломатии мардум хизмат мекунад; чеҳраи муҳандис, ки барои пешрафти техникаву истеҳсолот талош менамояд; чеҳраи коргар, ки бо дастони худ маҳсулот меофарад; чеҳраи донишҷӯ, ки барои фардои худ ва ҷомеа дониш меомӯзад. Ҳамин симоҳо дар маҷмӯъ чеҳраи ҷомеаро ташкил медиҳанд. Аз ин рӯ, роҳпаймоии меҳнаткашонро метавон ҳамчун як оинаи рамзии ҷомеа арзёбӣ кард - оинае, ки дар он меҳнат, касб, ҷавонӣ, таҷриба, фарҳанг ва орзуву умеди мардум инъикос меёбад.

Паради ҳарбӣ бошад, бештар ба мафҳумҳои интизом, масъулият, омодагӣ ва хизмат алоқаманд аст. Қадамҳои ҳамоҳанг, сафҳои муназзам ва либоси низомӣ пеш аз ҳама рамзи вазифаи масъули ҳар як хизматчии ҳарбӣ мебошанд. Дар шаҳри Хуҷанд низ пеш аз таҷлили ҷашн дар қисмҳои низомӣ чорабиниҳои идона баргузор шуданд. Ин гуна чорабиниҳо барои ҷомеа як паёми муҳим доранд: истиқлолият танҳо ҳуқуқи соҳибдавлат будан нест, балки масъулияти ҳифзи он низ мебошад.

Агар роҳпаймоии меҳнаткашонро аз нигоҳи иҷтимоӣ ва паради ҳарбиро аз нигоҳи давлатдорӣ баррасӣ кунем, байни онҳо як робитаи маънавӣ пайдо мешавад.

Меҳнаткаш мегӯяд: ман барои ободии Ватан кор мекунам.

Муаллим мегӯяд: ман барои ояндаи Ватан насли босавод тарбия мекунам.

Муҳандис мегӯяд: ман бо дониш ва ихтисоси худ барои пешрафти кишвар саҳм мегузорам.

Донишҷӯи ҷавон мегӯяд: ман бояд дониш омӯзам ва мутахассиси хуб шавам.

Сарбоз мегӯяд: ман барои ҳифзи Ватан ва амнияти он хизмат мекунам.

Ҳамаи ин андешаҳо дар ниҳоят ба як мафҳум “масъулияти шаҳрвандӣ” ҷамъбаст мешавад. Арзиши воқеии ҳар як чорабинии бузург на танҳо дар шумораи иштирокчиён, ороиши кӯчаҳо ё шукӯҳи он, балки дар таъсири маънавии он ба ҷомеа мебошад. Роҳпаймоии 5 сентябр дар Хуҷанд, ки беш аз 35 ҳазор нафарро муттаҳид кард, аз як тараф, рӯйдоди тантанавӣ ва аз тарафи дигар, як тасвири зиндаи ҳаёти иҷтимоии шаҳр буд.

Парчамро дар майдон барафрохтан осон аст, аммо арзишҳои онро дар зиндагӣ нигоҳ доштан масъулияти бузург мебошад. Суруди миллӣ хондан осон аст, аммо барои Ватан софдилона кор кардан – масъулияти ҳаррӯза мебошад. Аз паради ҳарбӣ ифтихор кардан осон аст, аммо эҳтиром ба қонун, интизом ва масъулияти шаҳрвандӣ бояд дар зиндагии ҳаррӯза низ зоҳир гардад. Ва шояд муҳимтарин маънои ин ду чорабинӣ ҳамин бошад: Ватан ҳам ба дасти созанда ва ҳам ба сипари муҳофиз ниёз дорад.

Истиқлолият бо як рӯз, як роҳпаймоӣ ё як парад маҳдуд намешавад. Истиқлолият арзишест, ки онро ҳар рӯз бо меҳнати ҳалол, дониш, масъулият, тарбияи насли наврас, эҳтироми қонун ва ҳифзи сулҳу субот бояд таҳким бахшид.

Дабир Мирзоев,

омӯзгори Донишкадаи политехникии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик Муҳаммад Осимӣ дар шаҳри Хуҷанд