Умри неки човидон аз ваҳдат аст,

Шодии пиру ҷавон аз ваҳдат аст.

Меҳани ободу зебои маро,

Ифтихору шаъну шон аз ваҳдат аст.

Ваҳдати миллӣ дар Тоҷикистон падидаи нодиру навест дар таърихи навини мо, ки омӯзиши он ҳам барои дигарон ва ҳам барои таҳкиму пешрафти ваҳдати худи тоҷикон хеле манфиат дарад ва ин сабақест шоиста дар ҷодаи худшиносии миллӣ барои ҳам мо ва ҳам дигарон. Дар асоси ин сабақ метавон бардоштҳое кард, ки чӣ омилҳое метавонанд як халқ, як қавму миллатро ба ваҳдат расонанд. Таърихи муосири Тоҷикистони соҳибистиқлол саросар пур аз ибрат, фидокорӣ, ранҷу заҳмат ва ҳикмату дарсҳои таърихист. Яке аз саҳифаҳои фоҷиабортарини ин таърих, ҷанги таҳмилии шаҳрвандии солҳои 1992-1997 мебошад, ки кишварро ба гирдоби нобудӣ кашид ва хатари парокандашавии миллат ва аз байн рафтани давлатро ба миён овард. Аммо тавассути сиёсату раҳнамоии Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, ин миллати ба азоб кашида аз вартаи нобудӣ раҳонида шуда, ба сӯи Ваҳдати миллӣ ва рушду субот раҳсипор гардид.

Дар ҷаҳони муосир моделҳои гуногуни идоракунӣ вуҷуд доранд, ки ҳар кадом дар шароити мушаххаси таърихӣ ва сиёсӣ шакл гирифтаанд. Модели ваҳдатофарии муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таҷрибаи беназир дар минтақа ва ҷаҳон маҳсуб мешавад, ки бо истифодаи омили ваҳдат, сулҳ ва таҳкими давлатдорӣ тавонист ҷомеаи парокандаро ба як миллат ва як давлати воҳид табдил диҳад. Онро метавон ҳамчун намунаи муосири идоракунии давлатҳои пасошӯравӣ муаррифӣ кард.

Ғояи ваҳдати миллӣ дар як марҳалаи тақдирсози таърихӣ ҳамчун омили неруманди иттиҳоди ҷомеаи мо хизмати бузургу пурарзишро анҷом дод. Имрӯз вақти он расидааст, ки омӯзиши ваҳдати миллӣ ба сифати унсури меҳварии худшиносӣ ва тафаккури миллӣ ҳамаҷониба таҳқиқ ва тарғиб карда шавад. «Ман ба хотири ваҳдати миллӣ ва хотимаи ҷанг ҷони худро фидо мекунам» — рамзи ирода ва масъулияти Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам  буд, ки барои расонидани миллат аз парокандагӣ ба сулҳ гардид. Ин суханон танҳо шиор набуданд.

Рӯзи Ваҳдати миллӣ барои ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон на танҳо як санаи таърихист, балки рамзи муқаддаси  фидокорӣ ва иттиҳоди миллӣ мебошад. Бинобар ин, ҳифзи ваҳдат, пос доштани сулҳ ва тақвияти худшиносии миллӣ вазифаи муқаддаси ҳар як фарди бедордил ва ватанпараст мебошад. Танҳо бо роҳи ваҳдат мо метавонем истиқлолро ҳифз намуда, Тоҷикистонро ба давлати муосир, пешрафта ва соҳиби ҷойгоҳи шоиста дар арсаи ҷаҳон табдил диҳем.