Рӯзи модар — 8 март танҳо як рӯзи идона нест, балки фурсати маънавиест, ки инсонро ба асли зиндагӣ бармегардонад: ба меҳр, ба шукргузорӣ, ба эҳтиром ва ба он неруе, ки аз оғози ҳастӣ то имрӯз ҷомеаро гарм нигоҳ доштааст. Дар ин рӯз мо бештар мефаҳмем, ки модар чӣ қадар ором, вале бузург аст; чӣ қадар хоксор, вале қавӣ аст; чӣ қадар нозук, вале устувор аст. Модар на танҳо як шахс дар оила, балки як ҷаҳон аст: ҷаҳони сабр, дуо, умед ва муҳаббат. Вақте инсон аз душвориҳои рӯзгор мегузарад, вақте дил танг мешавад, вақте роҳ норӯшан менамояд, бисёр вақт як фикр, як ёд, як сухан ба ёрӣ меояд: “Дуои модар ҳаст.” Ин ҷумла на шиор асту на расмият, балки ҳақиқати зиндагист.

Модар аввалин мактаби инсон аст. Аз лаҳзаҳои аввалини ҳаёт, аз гиряи нахустин то қадами аввал, аз ҳарфи аввал то орзуи аввал, модар ҳамеша ҳамроҳи фарзанд аст. Дар чашми ӯ тарсу умед якҷо зиндагӣ мекунад: метарсад, ки фарзанд осеб бинад, аммо умед дорад, ки фарзанд рӯзеро хоҳад дид, ки ба зиндагӣ ифтихор меорад. Модар тарбияро на бо суханҳои зиёд, балки бо рафтор, бо намуна, бо ҳавсала ба фарзанд меомӯзонад. Ӯ дар зиндагии ҳаррӯза бо як нигоҳ, бо як меҳрубонӣ, бо як ҳушдор, бо як дуои пинҳонӣ фарзандашро аз хато нигоҳ медорад. Дар назари аввал ин ҳама оддӣ менамояд, аммо маҳз ҳамин “оддӣ”-ҳо заминаи ахлоқ, инсонгарӣ ва пойдории шахсият мешаванд. Вақте фарзанд дар зиндагӣ ростқадам мешавад, вақте дар назди сахтиҳо намешиканад, вақте дар интихобҳо роҳи дурустро меёбад, аз пушти он як тарбияи нозук, вале устувор меистад — тарбияи модар.

Фидокории модарро бо сухан пурра тасвир кардан осон нест, зеро он бештар аз ҳар таърифе бузургтар аст. Модар метавонад аз орзуи худ бигзарад, то орзуи фарзандаш зинда монад. Модар метавонад хаста шавад, аммо шикоятро интихоб намекунад. Ӯ метавонад аз дард гузарад, вале табассумро аз фарзанд дареғ намедорад. Субҳе, ки аз хоб бармехезад, дар фикри он аст, ки чӣ гуна рӯзро беҳтар созад; шабе, ки чашм мепӯшад, боз ҳам бо хаёли фарзанд ором мегирад. Модар бисёр вақт худро фаромӯш мекунад, то дигарон худро хушбахт эҳсос кунанд. Ин фидокорӣ на аз маҷбурӣ, балки аз муҳаббат аст; муҳаббате, ки ҳисобу китоб надорад ва аз дили пок сар мезанад. Аз ҳамин ҷост, ки модарро “чароғи зиндагӣ” мегӯянд: чароғе, ки месӯзад, то роҳ равшан бошад.

Дуои модар дар фарҳанги мо ҷойгоҳи махсус дорад. Онро ба ганҷи бебаҳо монанд мекунанд, зеро дуо на танҳо сухан, балки неруи рӯҳ аст. Баъзан инсон дар зиндагӣ роҳи наҷотро намедонад, қуввааш кам мешавад, сабраш мегуселад, аммо аз ҷое оромӣ меёбад, аз ҷое дилгарм мешавад. Ин оромӣ метавонад маҳз аз дуои модар бошад дуое, ки пинҳонӣ, бе овоза, вале бо ихлоси комил гуфта мешавад. Дуои модар вақте таъсирбахш мешавад, ки фарзанд дар дил эҳтиром дорад, қадр мекунад, ва медонад, ки ин муҳаббатро набояд ба беэътиноӣ иваз кард. Аз ин рӯ, эҳтиром ба модар танҳо як суннат нест; ин меъёри инсонгарист, нишонест аз тарбия ва шаҳодате аз шарофати дил.

Нақши бонувон дар пешрафти ҷомеа имрӯз равшантар аз ҳар вақт аст. Зани тоҷик бо хоксорӣ ва матонат дар бисёр соҳаҳо фаъолият дорад: дар маориф, тандурустӣ, илм, фарҳанг, иқтисод, идоракунӣ ва дигар самтҳои муҳим. Вале ҳар қадар масъулиятҳои иҷтимоӣ зиёд шаванд ҳам, рисолати аслӣ рисолати модарӣ ҳамоно бо шараф ва муҳаббат анҷом дода мешавад. Модароне ҳастанд, ки ҳам кор мекунанд, ҳам тарбия медиҳанд, ҳам хонавода месозанд, ҳам умед меофаранд. Онҳо бо қадамҳои ором, вале устувор, ба ҷомеа тартиб, ахлоқ ва гармии инсонӣ мебахшанд. Ҷомеае, ки зан ва модар дар он қадр мешавад, дар ҳақиқат ҷомеаи рӯшанбин ва солим аст, зеро тарбияи насли солим аз оғӯши модар оғоз мегардад. Агар мо хоҳони фардои ободу босубот бошем, бояд ба мақоми модар ва ба шароити арзандаи зиндагии бонувон таваҷҷуҳи воқеӣ зоҳир кунем: бо эҳтиром, бо дастгирӣ, бо муҳити солим ва бо қадршиносии доимӣ.

Бо вуҷуди ин, як масъала ҳамеша муҳим мемонад: модарро танҳо дар рӯзи ид ёд накардан. 8 март бояд танҳо як сабаб бошад, то мо одати хуби қадршиносиро қавитар кунем, на ин ки муҳаббатро ба як сана маҳдуд созем. Қадршиносии ҳақиқӣ дар рӯзҳои оддӣ равшантар аст: дар гуфтори нарм, дар муносибати бомулоҳиза, дар вақт ҷудо кардан, дар гӯш кардан, дар кӯмак кардан, дар нигоҳубин кардан. Баъзан модар аз туҳфаи гарон не, аз як сухани гарм шод мешавад; аз як занг, аз як пурсиши самимӣ, аз як лаҳза ҳамнишинӣ дилгарм мегардад. Ҳар касе, ки модар дорад, бояд бидонад: ин неъмат абадӣ нест. Аз ҳамин сабаб, қадри лаҳзаҳо, қадри нишасту бархост, қадри маслиҳатҳои модарро бояд имрӯз донист, на фардо. Ҳамчунин бояд дарк кард, ки эҳтироми модар танҳо эҳсос нест, балки масъулият аст: масъулияти ҳифзи дил, ҳифзи иззат, ҳифзи оромии ӯ.

Дар ин рӯзи муборак, мо бо эҳтиром ва самимияти баланд ҳамаи модарон ва бонувони арҷмандро ба муносибати Иди модарон — 8 март табрик мегӯем. Бигзор рӯзгоратон пурсаодат, қалбатон орому саршори умед, хонадонатон ободу пурмеҳр бошад. Бигзор саломатӣ, баракат ва файз ҳамсафари ҳамешагии шумо гардад. Меҳри шумо чароғи зиндагии мост, дуои шумо паноҳи рӯзгори мост, ва ҳузури шумо баракати хонадон аст. Идатон муборак, модарони гиромӣ!

Шӯҳрат Усмонов,

устоди ДПДТТ ба номи академик М. Осимӣ

дар шаҳри Хуҷанд